Token quản trị cung cấp cho chủ sở hữu quyền biểu quyết về các vấn đề chi phối sự phát triển và hoạt động của một dự án blockchain. Đó là một phương pháp để các dự án phân phối quyền ra quyết định cho cộng đồng của họ. Mô hình quản trị phi tập trung này giúp tăng hứng thú của chủ sở hữu token đối với lợi ích của dự án.

Giới thiệu

Nhiều công ty truyền thống được điều hành bởi một hội đồng quản trị hoặc một nhóm nhỏ người, có thể được phân loại là quản trị tập trung. Quy mô trung bình của hội đồng quản trị của các công ty lớn nhất là khoảng 10 người. Họ nắm giữ quyền lực rất lớn đối với cách điều hành công ty. Các giám đốc có thể đề cử hoặc sa thải các giám đốc điều hành chủ chốt, quyết định đầu tư vào dự án nào và thiết lập chiến lược của công ty.

Token quản trị đại diện cho một cách khác để quản lý các tổ chức. Phổ biến cho các tổ chức tự trị phi tập trung (DAO) và tài chính phi tập trung (DeFi), mô hình mà token quản trị đại diện cung cấp một phương pháp quản trị công bằng, phi tập trung và minh bạch hơn. Trong hầu hết các trường hợp, một token tương đương với một phiếu bầu. Các token này liên kết các cộng đồng với nhau để đảm bảo các dự án blockchain có thể phát triển lành mạnh.

Token quản trị hoạt động như thế nào?

Token quản trị là phương pháp cốt lõi để thực hiện quản trị phi tập trung trong các dự án DAO, DeFi và ứng dụng phi tập trung (DApp). Chúng thường được trao cho những người dùng tích cực vì lòng trung thành và những đóng góp của họ cho cộng đồng. Đổi lại, những người nắm giữ token bỏ phiếu về các vấn đề chính để đảm bảo sự phát triển mạnh mẽ của các dự án. Thông thường, bỏ phiếu diễn ra thông qua hợp đồng thông minh, trong trường hợp đó, kết quả sẽ được tự động thực hiện.

Một trong những token quản trị sớm nhất được phát hành bởi MakerDAO, một DAO dựa trên Ethereum làm nền tảng cho stablecoin DAI được thế chấp bằng tiền điện tử. Giao thức Maker được điều chỉnh bởi những người nắm giữ token quản trị của nó được gọi là MKR. Một token MKR tương đương với một phiếu bầu và quyết định có nhiều phiếu bầu nhất sẽ được thông qua. Chủ token bỏ phiếu về nhiều vấn đề, chẳng hạn như bổ nhiệm thành viên trong nhóm, điều chỉnh phí và áp dụng các quy tắc mới. Mục tiêu là đảm bảo tính ổn định, minh bạch và hiệu quả của stablecoin của MakerDao.

Một ví dụ khác là Compound, một giao thức DeFi cho phép người dùng cho vay và mượn tiền điện tử. Nó phát hành một token quản trị có tên là COMP để cho phép cộng đồng người dùng bỏ phiếu cho các quyết định quan trọng. Các mã thông báo được phân bổ tương ứng với hoạt động on-chain của người dùng. Nói cách khác, bạn càng cho vay và vay nhiều trên Compound, bạn càng nhận được nhiều token COMP.

Tương tự như MakerDAO, một token COMP tương đương với một phiếu bầu. Người dùng cũng có thể ủy quyền token của họ cho người khác để bỏ phiếu thay cho họ. Đáng chú ý, Compound đã từ bỏ quyền kiểm soát khóa quản trị của mạng vào năm 2020. Điều đó có nghĩa là dự án hoàn toàn do chủ sở hữu token quản lý mà không có bất kỳ phương pháp quản trị thay thế nào.

Các token quản trị đáng chú ý khác bao gồm các mã được phát hành bởi sàn giao dịch phi tập trung Uniswap và PancakeSwap, nền tảng cho vay DeFi Aave, cộng đồng Web3 NFT ApeCoin DAO và nền tảng thế giới ảo Decentraland.

Mỗi dự án đặt ra các quy tắc khác nhau về cách hoạt động của token quản trị của họ. Token được phân phối cho các bên liên quan, bao gồm nhóm sáng lập, nhà đầu tư và người dùng, theo các mô hình tính toán khác nhau. Một số token quản trị chỉ bỏ phiếu cho một số vấn đề quản trị nhất định, trong khi những mã khác bỏ phiếu cho hầu hết mọi thứ. Một số token quản trị có thể kiếm được cổ tức tài chính, trong khi những mã khác thì không.

Ưu điểm và nhược điểm của token quản trị

Token quản trị có một số lợi ích tuyệt vời. Chúng có thể loại bỏ sự phân bổ lợi ích sai lệch thường thấy trong quản trị tập trung. Quản trị phi tập trung được kích hoạt bởi token quản trị chuyển giao quyền quản lý đó cho một cộng đồng rộng lớn các bên liên quan, điều chỉnh lợi ích của người dùng và chính tổ chức.

Một lợi ích khác của token quản trị là khả năng xây dựng cộng đồng tích cực, hợp tác và chặt chẽ. Mọi chủ sở hữu token đều được khuyến khích bỏ phiếu và cải thiện dự án. Bởi vì một token bằng một phiếu bầu, nó có thể đặt nền tảng cho việc ra quyết định công bằng và bình đẳng hơn. Mọi chủ sở hữu tôken đều có thể đưa ra một đề xuất để được bỏ phiếu. Chi tiết của mỗi phiếu bầu được công khai cho mọi người xem, điều này làm giảm nguy cơ gian lận.

Thách thức lớn nhất của token chính phủ là cái gọi là vấn đề cá voi. Cá voi là những người nắm giữ một tỷ lệ lớn của một loại tiền điện tử nhất định. Nếu những con cá voi lớn nhất của một dự án tiền điện tử nắm giữ một phần đáng kể nguồn cung cấp tổng thể của token quản trị của nó, họ có thể xoay quá trình bỏ phiếu có lợi cho họ. Các dự án cần đảm bảo quyền sở hữu token thực sự được phân cấp và phân phối đồng đều.

Nhưng ngay cả khi các token quản trị được phân phối công bằng và rộng rãi, không có gì đảm bảo rằng các quyết định của đa số luôn là tốt nhất cho các dự án. Hệ thống bầu cử một người, một phiếu bầu có lịch sử lâu đời và bề dày thành tích của chúng là hỗn hợp. Đã có trường hợp những người nắm giữ token quản trị bỏ phiếu để mang lại lợi ích cho các nhóm sáng lập và các nhà đầu tư lớn với chi phí của cộng đồng rộng lớn hơn.

Tương lai của các token quản trị

Là một sự đổi mới được sinh ra từ không gian tiền điện tử, token quản trị có thể được sử dụng rộng rãi hơn trong nhiều lĩnh vực hơn. Phong trào Web3 là một nơi mà các token quản trị có thể giúp xây dựng một mạng internet phi tập trung. Khi DeFi và DAO có động lực, các ngành khác như game có thể áp dụng mô hình quản trị này.

Các token quản trị sẽ tiếp tục phát triển để khắc phục các sự cố khi chúng xuất hiện. Có thể có các cơ chế mới để giải quyết vấn đề cá voi hoặc các cách khác để nâng cao quy trình bỏ phiếu. Các phương pháp mới để ủy quyền phiếu bầu có thể xuất hiện. Không gian này có thể trở nên phức tạp hơn, trong khi những cải tiến mới vẫn tiếp tục diễn ra.

Một yếu tố chính khác tác động đến tương lai của token quản trị là những thay đổi về quy định có thể xảy ra. Một số chính phủ có thể coi những token này là chứng khoán. Điều đó có thể khiến chúng phải tuân theo các quy định nghiêm ngặt và ảnh hưởng đến cách hoạt động của chúng.

Tổng kết

Token quản trị vẫn đang trong giai đoạn phát triển ban đầu. Nó đã tạo điều kiện cho sự phát triển mạnh mẽ của nhiều dự án DeFi và DAO. Với quyền biểu quyết để xác định việc quản lý các dự án, những token này là nền tảng của sự phân quyền.

Nguyên tắc của một token, một phiếu bầu đặt người dùng và cộng đồng vào trung tâm miễn là các token được phân phối tương đối đồng đều giữa các thành viên của cộng đồng. Token quản trị có thể tiếp tục mở rộng trong tương lai. Các mạng do người dùng sở hữu, các dự án Web3 và trò chơi có thể áp dụng mã thông báo quản trị để xây dựng các hệ sinh thái phi tập trung sôi động hơn.

Hệ sinh thái, một trong các yếu tố cần phải có trong việc đầu tư coin tiềm năng. Đây sẽ là một bài viết phân tích mức độ quan trọng của các hệ sinh thái crypto. Nó sẽ cho bạn 1 cái nhìn tổng quan hơn về tiềm năng thị trường crypto hiện nay và trong tương lai.

1. Hệ sinh thái trong kinh doanh là gì

Đầu tiên chúng ta phải hiểu khái niệm về hệ sinh thái. Hệ sinh thái là gì.

Theo khái niệm của sinh học thì hệ sinh thái là một tập hợp các nhóm động thực vật phụ thuộc vào nhau. Là hệ thống các tập hợp loài được điều chỉnh bởi các quy tắc chung trong hệ thống sinh thái đó.

Đó là khái niệm bên sinh học, khá khó hiểu. Tuy nhiên bây giờ chúng ta sẽ lấy một ví dụ rõ ràng và tiêu biểu hơn về các hệ sinh thái liên quan đến tài chính trong cuộc sống hiện tại.

• Hệ sinh thái của Samsung chẳng hạn: Samsung với sản phẩm chủ lực của họ là smartphone. Tuy nhiên xoay quanh đó, họ còn sản xuất tai nghe, ti vi, máy giặt, tủ lạnh,… tất cả đều mang thương hiệu Samsung.
• Ví dụ điển hình nhất về hệ sinh thái ở thị trường việt Nam: Tập đoàn Vingroup, chúng ta có thể thấy chuỗi siêu thị mini Vinmart, điện thoại Vsmart, xe Vinfast, nhà Vinhome,…

Có thể thấy trong các hệ sinh thái ví dụ trên, tất cả những sản phẩm mà các tập đoàn sản xuất đều để phục vụ nhu cầu người dùng của họ, và phát triển thương hiệu cũng như mức nổi tiếng của thương hiệu đối với thị trường. Từ đó dần dần nắm thị phần thị trường, đem lại mức cạnh tranh cũng như mức lợi nhuận cao hơn, kèm đó là giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh. Có thể hiểu một cách đơn giản về hệ sinh thái trong kinh doanh như trên. Vậy Crypto thì sao ?

2. Hệ sinh thái trong Crypto

Cũng như khái niệm trên, hệ sinh thái crypto cũng vậy, những đồng coin hay token thuộc hệ sinh thái đó được tạo ra nhằm phục vụ nhu cầu của người dùng cũng như các nhà đầu tư. Nói đơn giản giống một quốc gia sẽ bắt buộc phải có quân đội đáp ứng nhu cầu quốc phòng, hệ thống giáo dục, y tế, tiền tệ,.. đó là những thứ bắt buộc phải có để điều hành và phát triển 1 quốc gia. Vậy một hệ sinh thái crypto cần có những mảng chính nào:

• Transactions và Payment Services: Đây là nền tảng mà mọi hệ sinh thái crypto nào cũng phải có. Đó là nhu cầu giao dịch, thanh toán và lưu trữ (smart contract, token và wallet). Hiểu đơn giản là trước khi bạn muốn xây nhà tự lập thì bạn phải tự chủ được tài chính bản thân đã.
• DeFi: Trong các sàn giao dịch các thuật ngữ này đươc gọi là: Hợp đồng Future, Margin, Farming, Pool, Staking,… Hiểu đơn giản là các nhu cầu của người dùng về tài chính như: vay, tiết kiệm, cho vay, lãi suất,… Và các token Defi được tạo ra để đáp ứng nhu cầu trên của người dùng.
• Social và Entertainment: Sau khi các nhu cầu cơ bản đã được đáp ứng rồi thì sẽ mơ rộng ra đến mảng giải trí và xã hội. Đặc trưng của mảng này là các token NFT, Games song song với đó là sự phát triển của các game play to earn và các mạng xã hội.
• Blockchain solutions: Sự ứng dụng của hệ sinh thái đó trong cuộc sống thật. Về các lĩnh vực giáo dục y tế, phát triển không gian mạng, vũ trụ,… Đây cũng chính là điều mà ngày nay các hệ sinh thái đang nhắm đến. Có lẽ trong tương lai không xa chúng ta có thể thấy được điều này.

Bên trên là 4 mảng chính mà hầu như hệ sinh thái crypto nào cũng cần phải xây dựng.

3. Sự quan trọng của hệ sinh thái crypto trong thị trường và trong đầu tư crypto

Trong thị trường crypto

Nếu đã đọc hết các thông tin trên thì chắc hẳn các bạn cũng đã hiểu được phần nào tầm quan trọng của các hệ sinh thái trong thị trường crypto rồi. Nếu như 1 đồng token nào đó không có hệ sinh thái thì sao, dưới đây là một số rủi ro cũng như bất lợi của đồng token hay coin đó:

• Mức ảnh hưởng : điều này chắc chắn sẽ bị thiệt thòi nặng so với các đồng coin token khác có hệ sinh thái. Hãy nhìn ví dụ đơn giản xem, hãng điện thoại Mobell (đại diện không có hệ sinh thái) và Samsung (một hệ sinh thái lớn) xem ai phổ biến và được người dùng lựa chọn hơn. Chính mức ảnh hưởng đó cũng sẽ ảnh hưởng tới giá cả của đồng token coin đó trong tương lai. Dẫn đến tình trạng bị “xả” bán tháo quá mức, gây nguy hiểm vốn của người đầu tư.
• Ngược lại các đồng token có hệ sinh thái còn được sự hậu thuẫn cũng như hỗ trợ lớn từ chính hệ sinh thái đó, nói theo thuật ngữ dân crypto là sẽ được “bơm”, từ đó nâng cao giá trị của hệ sinh thái cũng như giá của đồng token đó, có lợi cho cả người dùng và nhà phát triển lẫn các nhà đầu tư hay các quỹ lớn.

Trong đầu tư Crypto

Giống như đã nói ở trên hệ sinh thái crypto cũng ảnh hưởng đến giá trị của đồng token.

• Có thể thấy phần lớn các đồng token có hiện tượng “xả hàng” mất giá diễn ra ở các token không có hệ sinh thái, hoặc hệ sinh thái non kém. Ngoài ra các nhà đầu tư lâu dài sẽ không hề có lợi nhuận, thậm chí thua lỗ. Ngược lại việc token được sự hỗ trợ từ hệ sinh thái sẽ có tương lai tươi sáng hơn nhiều.
• Chính vì vậy, lời khuyên ở đây là hãy chọn những đồng token coin có hệ sinh thái hỗ trợ để đầu tư. Đây mới gọi là đầu tư, đầu tư một cách lâu dài, hiệu quả. Còn việc lao vào các “token rác” không có mục tiêu rõ ràng thì chỉ được gọi là đầu cơ mà thôi.
• Ngoài ra các token sàn như FTT token hay các token sàn khác cũng chính là các token có hệ sinh thái, chính sàn giao dịch của nó là hệ sinh thái. Đây cũng là lý do vì sao mình lại chọn FTT token là một token tiềm năng trong tương lai.

4. Tiềm năng của các token trong hệ sinh thái Crypto

Nếu như hệ sinh thái của Vingroup được xậy dựng dựa trên nền tảng là tập đoàn Vingroup về mảng bất động sản thì crypto cũng vậy. Hiểu đơn giản là sẽ có 1 token mang tính biểu tượng, cốt lõi của hệ sinh thái (giống như tập đoàn Vingroup vậy). Còn xoay quanh nó sẽ là các token khác mang chức năng đáp ứng như cầu hệ sinh thái đó (như Vinsmart, Vsmart, Vinfast,..)

• Token nền tảng: Gọi đơn giản là trung tâm, còn các token khác xoay quanh nó vậy. Đây là dạng token tiềm năng lớn trong tương lai. Tuy nhiên giá và sự tăng trưởng sẽ khá chậm theo thời gian. Tuy nhiên việc nó đem lại lợi nhuận lâu dài là không thể phủ nhận. Nếu bạn là người đầu tư chắc chắn có thể lưu ý đến các token dạng này.
• Token chức năng: Là các vệ tinh xoay quanh token nền tảng. Ở dạng token này, giá cả sẽ có nhiều biến động mạnh hơn token nền tảng. Bù lại tốc độ tăng trưởng cũng khá nhanh, tuy nhiên nguy cơ thua lỗ và rủi ro khi đầu tư cũng khá cao. Hiểu đơn giản giống như Trend trên mạng vậy, Trend nào hot thì đồng token về Trend đó sẽ tăng và ngược lại. Token dạng này khá thích hợp cho người chơi dạng Trade.

Ngoài ra, các token coin không có hệ sinh thái vẫn có khả năng sinh lời và đem lại lợi nhuận. Tuy nhiên khả năng rủi ro sẽ cao hơn rất nhiều. Nên mình không khuyến khích đầu tư loại token coin này.

5. Một số hệ sinh thái crypto tiêu biểu

1. Hệ sinh thái Binance smartchain

Đây là hệ sinh thái của sàn giao dịch điện tử Binance. Một hệ sinh thai đã được xây dựng từ lâu với coin nền tảng là BNB. Hiện nay hệ sinh thái nãy đã khá hoàn thiện và đang ngày càng phát triển hơn.

2. Hệ sinh thái Ethereum

Một cái tên khá tiêu biểu cho các hệ sinh thái đời đầu. Một hệ sinh thái lớn, đã phát triển rất mạnh và rộng. Với coin nền tảng là ETH. Hệ sinh thái này đã phát triển phải nói là hoàn thiện nhất trong các hệ sinh thái.

3. Hệ sinh thái Solana

Một hệ sinh thái mới bùng nổ trong những tháng cuối năm 2021. Coin nền tảng là SOL

4. Hệ sinh thái Polkadot

Cùng với Solana đây là hai hệ sinh thái bùng nổ lớn nhất trong năm 2021. Coin nền tảng là DOT

5. Hệ sinh thái Near

Hệ sinh thái khá mới và có nhiều tiềm năng. Coin nền tảng là NEAR

6. Hệ sinh thái Cosmos

Giống như near đây cũng là một hệ sinh thái mới và tiềm năng. Coin nền tảng là ATOM