Trong blockchain, hợp đồng thông minh (smart contract) đóng một vai trò rất quan trọng, nó giúp cho các giao dịch diễn ra an toàn và bảo mật hơn, giúp hệ thống hoạt động một cách có tổ chức. Không chỉ vậy, hợp đồng thông minh còn giúp các ứng dụng chạy trên các nền tảng có thể truy cập được nhiều hơn. Vậy hợp đồng thông minh là gì và nó hoạt động như thế nào?

Hợp đồng thông minh là gì?

• Hợp đồng thông minh là hợp đồng tự thực hiện trong đó nội dung thỏa thuận của người mua và người bán được ghi trực tiếp vào các dòng mã lập trình.
• Theo Nick Szabo, một nhà khoa học máy tính người Mỹ, người đã phát minh ra một loại tiền ảo có tên “Bit Gold” vào năm 1998, hợp đồng thông minh là giao thức giao dịch được máy tính hóa thực hiện các điều kiện hợp đồng.
• Sử dụng hợp đồng thông mình giúp cho các giao dịch có thể truy nguyên, minh bạch và không thể thay đổi.

Lợi ích của hợp đồng thông minh

Chính xác, tốc độ và hiệu quả

• Hợp đồng được thực hiện ngay lập tức khi một điều kiện được đáp ứng.
• Bởi vì hợp đồng thông minh là kỹ thuật số và tự động, sẽ không cần đến các thủ tục giấy tờ và không tốn quá nhiều thời gian để sửa các lỗi có thể xảy ra khi điền tài liệu bằng tay.

Tin cậy và minh bạch

• Không cần phải lo lắng về việc thông tin bị giả mạo vì lợi ích cá nhân, sẽ không có bên thứ ba nào được tham gia.
• Nhật ký giao dịch được mã hóa và chỉ có thể trao đổi giữa những người tham gia.

Bảo mật

• Vì các bản ghi giao dịch blockchain được mã hóa nên chúng rất khó bị hack. Mỗi mục nhập trên sổ cái phân tán được liên kết với các mục nhập trước và sau nó, tin tặc sẽ phải thay đổi toàn bộ chuỗi để thay đổi một bản ghi duy nhất.

Tiết kiệm

• Hợp đồng thông minh loại bỏ sự cần thiết của người trung gian để thực hiện các giao dịch, cũng như sự chậm trễ về thời gian và phí đi kèm với chúng.

Hợp đồng thông minh hoạt động như thế nào?

Hợp đồng thông minh là một loại chương trình được mã hóa logic nghiệp vụ và hoạt động trên một máy ảo chuyên dụng được nhúng trong blockchain hay sổ cái phân tán. Sau đây là các bước hoạt động của một hợp đồng thông minh:

Bước 1: Các nhóm kinh doanh sẽ cộng tác với các nhà phát triển để xác định tiêu chí mong muốn cho hợp đồng thông minh để đáp ứng một sự kiện hay hoàn cảnh nhất định.

Bước 2: Các điều kiện đơn giản được đề ra như ủy quyền thanh toán, biên nhận lô hàng, hay phức tạp hơn như xác định giá trị của một công cụ tài chính phái sinh, tự động thanh toán các khoản bảo hiểm. Những điều kiện này có thể được mã hóa bằng cách sử dụng logic phức tạp hơn.

Bước 3: Các nhà phát triển sau đó sử dụng một nền tảng viết hợp đồng thông minh để tạo và kiểm tra tính logic. Sau khi hợp đồng được viết, nó sẽ được gửi đến một nhóm riêng để kiểm tra bảo mật.

Bước 4: Một chuyên gia nội bộ hoặc một công ty chuyên kiểm tra bảo mật sẽ được cấp quyền kiểm tra hợp đồng thông minh.

Bước 5: Hợp đồng sau đó sẽ được triển khai trên blockchain hiện có hoặc cơ sở hạ tầng của sổ cái phân tán khi nó đã được ủy quyền.

Bước 6: Hợp đồng thông minh được định cấu hình để có thể cập nhật các sự kiện từ một “oracle” – một nguồn cấp dữ liệu trực tuyến an toàn.

Bước 7: Sau khi đã được cung cấp các sự kiện cần thiết từ một hoặc nhiều oracles, hợp đồng thông minh sẽ bắt đầu thực thi.

Ứng dụng hợp đồng thông minh trong bầu cử

Sử dụng blockchain trong quá trình bỏ phiếu có thể loại bỏ các vấn đề thường gặp. Hệ thống bỏ phiếu tập trung gặp khó khăn khi theo dõi các phiếu bầu – gian lận danh tính, đếm sai hoặc thiên vị từ các quan chức bỏ phiếu. Sử dụng hợp đồng thông minh, các điều khoản và điều kiện nhất định được đặt trước trong hợp đồng. Không ai có thể bỏ phiếu từ một danh tính kỹ thuật số khác với danh tính thực của họ. Việc kiểm đếm số phiếu bầu sẽ không gặp sai sót. Mọi phiếu bầu đều được đăng ký trên mạng blockchain và được kiểm đếm tự động mà không có sự can thiệp của bên thứ ba hay phụ thuộc vào quy trình kiểm đếm thủ công. Mỗi ID chỉ được quy cho một phiếu bầu. Việc xác thực được thực hiện bởi chính người dùng trên mạng blockchain. Do đó, quá trình bỏ phiếu có thể diễn ra trong một blockchain phi tập trung hoặc có thể là trong một tổ chức tự trị phi tập trung dựa trên thiết lập của blockchain. Kết quả là mọi phiếu bầu đều được ghi trên sổ cái và không thể sửa đổi thông tin. Sổ cái đó được công bố công khai để kiểm tra và xác minh.

Hợp đồng thông minh cho phép bạn tạo hệ thống bỏ phiếu trong đó bạn có thể thêm và xóa thành viên, thay đổi quy tắc bỏ phiếu, thay đổi thời gian tranh luận hoặc thay đổi quy tắc đa số. Ví dụ: bạn có thể tạo một cuộc bỏ phiếu cho một quyết định trong một tổ chức tự trị được phân cấp. Thay vì một cơ quan trung ương đưa ra quyết định, một cơ chế biểu quyết trong tổ chức có thể xác định xem đề xuất được chấp nhận hay sẽ bị từ chối.

Ứng dụng hợp đồng thông minh trong gọi vốn cộng đồng

Các hợp đồng thông minh dựa trên Ethereum có thể được sử dụng để huy động vốn cộng đồng, nhằm mục đích tạo mã thông báo kỹ thuật số để thực hiện các giao dịch. Bạn có thể thiết kế và phát hành tiền kỹ thuật số của riêng mình, tạo ra một mã thông báo có thể giao dịch. Các mã thông báo sử dụng API tiêu chuẩn. Trong trường hợp của Ethereum, có các tiêu chuẩn hóa của ERC 2.0, cho phép hợp đồng tự động truy cập vào bất kỳ ví nào để trao đổi. Do đó, bạn xây dựng một mã thông báo có thể giao dịch với nguồn cung cấp cố định. Nền tảng này sẽ trở thành ngân hàng trung ương phát hành tiền kỹ thuật số.

Giả sử bạn muốn bắt đầu kinh doanh thì đòi hỏi phải có vốn. Nhưng không ai cho người mà họ không biết hoặc không tin tưởng vay tiền. Hợp đồng thông minh sẽ đóng một vai trò quan trọng ở đây. Với Ethereum, bạn có thể xây dựng một hợp đồng thông minh để giữ tiền của người đóng góp cho đến một ngày nhất định hoặc đạt được mục tiêu. Dựa trên kết quả, các khoản tiền sẽ được chuyển cho các chủ sở hữu hợp đồng hoặc được gửi lại cho những người đóng góp. Hệ thống huy động vốn cộng đồng tập trung có nhiều vấn đề về quản lý. Để khắc phục điều này, một DAO (Tổ chức tự trị phi tập trung) được sử dụng để huy động vốn từ cộng đồng. Các điều khoản và điều kiện được đặt trong hợp đồng và mọi cá nhân tham gia huy động vốn từ cộng đồng đều được cấp một mã thông báo. Mọi đóng góp đều được ghi lại trên Blockchain.

Những hạn chế của hợp đồng thông minh

• Bởi vì hợp đồng thông minh không thể gửi truy vấn HTTP, chúng không thể thu được thông tin về các sự kiện “trong thế giới thực”. Đây là do thiết kế của chúng.
• Sử dụng dữ liệu bên ngoài có thể gây nguy hiểm cho sự đồng thuận, điều này rất quan trọng đối với bảo mật và phân quyền.

Hệ sinh thái, một trong các yếu tố cần phải có trong việc đầu tư coin tiềm năng. Đây sẽ là một bài viết phân tích mức độ quan trọng của các hệ sinh thái crypto. Nó sẽ cho bạn 1 cái nhìn tổng quan hơn về tiềm năng thị trường crypto hiện nay và trong tương lai.

1. Hệ sinh thái trong kinh doanh là gì

Đầu tiên chúng ta phải hiểu khái niệm về hệ sinh thái. Hệ sinh thái là gì.

Theo khái niệm của sinh học thì hệ sinh thái là một tập hợp các nhóm động thực vật phụ thuộc vào nhau. Là hệ thống các tập hợp loài được điều chỉnh bởi các quy tắc chung trong hệ thống sinh thái đó.

Đó là khái niệm bên sinh học, khá khó hiểu. Tuy nhiên bây giờ chúng ta sẽ lấy một ví dụ rõ ràng và tiêu biểu hơn về các hệ sinh thái liên quan đến tài chính trong cuộc sống hiện tại.

• Hệ sinh thái của Samsung chẳng hạn: Samsung với sản phẩm chủ lực của họ là smartphone. Tuy nhiên xoay quanh đó, họ còn sản xuất tai nghe, ti vi, máy giặt, tủ lạnh,… tất cả đều mang thương hiệu Samsung.
• Ví dụ điển hình nhất về hệ sinh thái ở thị trường việt Nam: Tập đoàn Vingroup, chúng ta có thể thấy chuỗi siêu thị mini Vinmart, điện thoại Vsmart, xe Vinfast, nhà Vinhome,…

Có thể thấy trong các hệ sinh thái ví dụ trên, tất cả những sản phẩm mà các tập đoàn sản xuất đều để phục vụ nhu cầu người dùng của họ, và phát triển thương hiệu cũng như mức nổi tiếng của thương hiệu đối với thị trường. Từ đó dần dần nắm thị phần thị trường, đem lại mức cạnh tranh cũng như mức lợi nhuận cao hơn, kèm đó là giảm thiểu rủi ro trong kinh doanh. Có thể hiểu một cách đơn giản về hệ sinh thái trong kinh doanh như trên. Vậy Crypto thì sao ?

2. Hệ sinh thái trong Crypto

Cũng như khái niệm trên, hệ sinh thái crypto cũng vậy, những đồng coin hay token thuộc hệ sinh thái đó được tạo ra nhằm phục vụ nhu cầu của người dùng cũng như các nhà đầu tư. Nói đơn giản giống một quốc gia sẽ bắt buộc phải có quân đội đáp ứng nhu cầu quốc phòng, hệ thống giáo dục, y tế, tiền tệ,.. đó là những thứ bắt buộc phải có để điều hành và phát triển 1 quốc gia. Vậy một hệ sinh thái crypto cần có những mảng chính nào:

• Transactions và Payment Services: Đây là nền tảng mà mọi hệ sinh thái crypto nào cũng phải có. Đó là nhu cầu giao dịch, thanh toán và lưu trữ (smart contract, token và wallet). Hiểu đơn giản là trước khi bạn muốn xây nhà tự lập thì bạn phải tự chủ được tài chính bản thân đã.
• DeFi: Trong các sàn giao dịch các thuật ngữ này đươc gọi là: Hợp đồng Future, Margin, Farming, Pool, Staking,… Hiểu đơn giản là các nhu cầu của người dùng về tài chính như: vay, tiết kiệm, cho vay, lãi suất,… Và các token Defi được tạo ra để đáp ứng nhu cầu trên của người dùng.
• Social và Entertainment: Sau khi các nhu cầu cơ bản đã được đáp ứng rồi thì sẽ mơ rộng ra đến mảng giải trí và xã hội. Đặc trưng của mảng này là các token NFT, Games song song với đó là sự phát triển của các game play to earn và các mạng xã hội.
• Blockchain solutions: Sự ứng dụng của hệ sinh thái đó trong cuộc sống thật. Về các lĩnh vực giáo dục y tế, phát triển không gian mạng, vũ trụ,… Đây cũng chính là điều mà ngày nay các hệ sinh thái đang nhắm đến. Có lẽ trong tương lai không xa chúng ta có thể thấy được điều này.

Bên trên là 4 mảng chính mà hầu như hệ sinh thái crypto nào cũng cần phải xây dựng.

3. Sự quan trọng của hệ sinh thái crypto trong thị trường và trong đầu tư crypto

Trong thị trường crypto

Nếu đã đọc hết các thông tin trên thì chắc hẳn các bạn cũng đã hiểu được phần nào tầm quan trọng của các hệ sinh thái trong thị trường crypto rồi. Nếu như 1 đồng token nào đó không có hệ sinh thái thì sao, dưới đây là một số rủi ro cũng như bất lợi của đồng token hay coin đó:

• Mức ảnh hưởng : điều này chắc chắn sẽ bị thiệt thòi nặng so với các đồng coin token khác có hệ sinh thái. Hãy nhìn ví dụ đơn giản xem, hãng điện thoại Mobell (đại diện không có hệ sinh thái) và Samsung (một hệ sinh thái lớn) xem ai phổ biến và được người dùng lựa chọn hơn. Chính mức ảnh hưởng đó cũng sẽ ảnh hưởng tới giá cả của đồng token coin đó trong tương lai. Dẫn đến tình trạng bị “xả” bán tháo quá mức, gây nguy hiểm vốn của người đầu tư.
• Ngược lại các đồng token có hệ sinh thái còn được sự hậu thuẫn cũng như hỗ trợ lớn từ chính hệ sinh thái đó, nói theo thuật ngữ dân crypto là sẽ được “bơm”, từ đó nâng cao giá trị của hệ sinh thái cũng như giá của đồng token đó, có lợi cho cả người dùng và nhà phát triển lẫn các nhà đầu tư hay các quỹ lớn.

Trong đầu tư Crypto

Giống như đã nói ở trên hệ sinh thái crypto cũng ảnh hưởng đến giá trị của đồng token.

• Có thể thấy phần lớn các đồng token có hiện tượng “xả hàng” mất giá diễn ra ở các token không có hệ sinh thái, hoặc hệ sinh thái non kém. Ngoài ra các nhà đầu tư lâu dài sẽ không hề có lợi nhuận, thậm chí thua lỗ. Ngược lại việc token được sự hỗ trợ từ hệ sinh thái sẽ có tương lai tươi sáng hơn nhiều.
• Chính vì vậy, lời khuyên ở đây là hãy chọn những đồng token coin có hệ sinh thái hỗ trợ để đầu tư. Đây mới gọi là đầu tư, đầu tư một cách lâu dài, hiệu quả. Còn việc lao vào các “token rác” không có mục tiêu rõ ràng thì chỉ được gọi là đầu cơ mà thôi.
• Ngoài ra các token sàn như FTT token hay các token sàn khác cũng chính là các token có hệ sinh thái, chính sàn giao dịch của nó là hệ sinh thái. Đây cũng là lý do vì sao mình lại chọn FTT token là một token tiềm năng trong tương lai.

4. Tiềm năng của các token trong hệ sinh thái Crypto

Nếu như hệ sinh thái của Vingroup được xậy dựng dựa trên nền tảng là tập đoàn Vingroup về mảng bất động sản thì crypto cũng vậy. Hiểu đơn giản là sẽ có 1 token mang tính biểu tượng, cốt lõi của hệ sinh thái (giống như tập đoàn Vingroup vậy). Còn xoay quanh nó sẽ là các token khác mang chức năng đáp ứng như cầu hệ sinh thái đó (như Vinsmart, Vsmart, Vinfast,..)

• Token nền tảng: Gọi đơn giản là trung tâm, còn các token khác xoay quanh nó vậy. Đây là dạng token tiềm năng lớn trong tương lai. Tuy nhiên giá và sự tăng trưởng sẽ khá chậm theo thời gian. Tuy nhiên việc nó đem lại lợi nhuận lâu dài là không thể phủ nhận. Nếu bạn là người đầu tư chắc chắn có thể lưu ý đến các token dạng này.
• Token chức năng: Là các vệ tinh xoay quanh token nền tảng. Ở dạng token này, giá cả sẽ có nhiều biến động mạnh hơn token nền tảng. Bù lại tốc độ tăng trưởng cũng khá nhanh, tuy nhiên nguy cơ thua lỗ và rủi ro khi đầu tư cũng khá cao. Hiểu đơn giản giống như Trend trên mạng vậy, Trend nào hot thì đồng token về Trend đó sẽ tăng và ngược lại. Token dạng này khá thích hợp cho người chơi dạng Trade.

Ngoài ra, các token coin không có hệ sinh thái vẫn có khả năng sinh lời và đem lại lợi nhuận. Tuy nhiên khả năng rủi ro sẽ cao hơn rất nhiều. Nên mình không khuyến khích đầu tư loại token coin này.

5. Một số hệ sinh thái crypto tiêu biểu

1. Hệ sinh thái Binance smartchain

Đây là hệ sinh thái của sàn giao dịch điện tử Binance. Một hệ sinh thai đã được xây dựng từ lâu với coin nền tảng là BNB. Hiện nay hệ sinh thái nãy đã khá hoàn thiện và đang ngày càng phát triển hơn.

2. Hệ sinh thái Ethereum

Một cái tên khá tiêu biểu cho các hệ sinh thái đời đầu. Một hệ sinh thái lớn, đã phát triển rất mạnh và rộng. Với coin nền tảng là ETH. Hệ sinh thái này đã phát triển phải nói là hoàn thiện nhất trong các hệ sinh thái.

3. Hệ sinh thái Solana

Một hệ sinh thái mới bùng nổ trong những tháng cuối năm 2021. Coin nền tảng là SOL

4. Hệ sinh thái Polkadot

Cùng với Solana đây là hai hệ sinh thái bùng nổ lớn nhất trong năm 2021. Coin nền tảng là DOT

5. Hệ sinh thái Near

Hệ sinh thái khá mới và có nhiều tiềm năng. Coin nền tảng là NEAR

6. Hệ sinh thái Cosmos

Giống như near đây cũng là một hệ sinh thái mới và tiềm năng. Coin nền tảng là ATOM